genellikle victoria cagi'nin son romancisi bizim cagimizin da ilk romancisi sayilir. yabancilara kendisinden soz etmekten pek hoslanmadigi icin 88 senelik uzun yasantisiyla ilgili cok fazla bir bilgi yoktur. 1840 yilinda dorset'de dunyaya gelmis olan hardy bir yapi ustasinin ve hizmetcilik eden bir kadinin ogludur. yasamiyla ilgili temel bilgileri ikinci esi florence emily hardy 'nin yazarin olumunden hemen sonra 1928 de yayinladigi
"the early life of thomas hardy" ve 1930 da yayinladigi the later years of thomas hardy kitaplarindan aliriz. daha sonralari bu iki kitap birlestirilerek 1962'de "the life of thomas hardy " adi altinda cikmistir.
lakin bu kitaplarda yazar hakkinda pek fazla bilgi vermez bize cunku cogunlukla yazarin kendi notlarindan olusmaktadir ve bir biyografiden cok bir kamuflajdir. uzun yillar mimarlik eden hardy kilise restorasyonu icin gittigi cornwall'da ilk esi emma ile tanisir. dort bes yil kadar sonra
far from the madding crowd 'un ( cildirtan kalabaliktan uzakta ) basarisi ve finansal durumunun duzelmesi uzerine bu kizla evlenir .otuz sekiz yil suren ve giderek bir felakete donusen bu ilk evlilik yazarin karamsar olan yazinini daha da guclendirmis,hardy'i iyiden iyiye karamsarliga itmistir. kari koca arasindaki gecimsizlik en bariz olarak jude the obscure (adsiz sansiz jude ) romaninda iyice gozler onune serilmistir.
emma'nin kiskancligi ve "snob"lugu hardy'i iyiden iyiye cileden cikarmis ,emma hardy'nin cok sevdigi iki kiz kardesiyle bile gorusmesini yasaklamistir. emma'nin dengesizlikleir bununla da sinirli degildir. basyapiti sayilan tess of the d'urbervilles (d'urberville'lerin test'i )kopan kiyamet icin bir yandan kocasini elestirirken bir yandan da bas karakterin olusumunda kendisinin buyuk rol oynadigini savunarak romanla ovunmustur.
gariptir ki bunca olumsuzluga ragmen esi 1912'de oldugunde hardy buyuk bir uzuntuye kapildi ve emma icin birbirinden guzel siirler yazdi. ne varki cektigi aciya ragmen yeni bir evlilik yapmasi ancak iki yil surdu. ikinci esi florence evinde calisan bir hizmetciydi ve evlendigi kadin da olmustu.
ornegin :
if but some vengeful god would call to me
from up the sky, and laugh: "thou suffering thing,
know that thy sorrow is my ecstasy
that thy love's loss is my hate's profiting!"
then would i bear it, clench myself, and die
steeled by the sense of ire unmerited;
half-eased in that a powerfuller than i
had willed and meted me the tears i shed
but not so. how arrives it joy lies slain,
and why unblooms the best hope ever sown?
-crass casualty obstructs the sun and rain,
and dicing time for gladness casts a moan...
these purblind doomsters had as redily strown
blisses about my pilgrimage as pain
thomas 16 yasinda okuldan ayrilmis yapi ustasi olan babasinin meslegini bir bakima surdurebilmesi icin bir mimarin yanina cirak olarak verilmisti.21 yasinda mimar olmaya hak kazaninca londra'ya gitti. 23 yasindayken bir mimarlik odulu bile aldi. hatta ilk yazisi da bir dergide cikan "how i built myself a house " adini tasir .( kendime nasil bir ev yaptim ) ne varki akli fikri edebiyatta oldugundan kendi basina yunanca ve latince ogrenmeye calisiyor eski klasikleri okuyordu . nitekim bu trajedilerin etkileri hardy romanlarinda gorulmektedir.
buyuk ustaligina ve yazin konusundaki becerisine ragmen hardy uzun yillar boyunca iyi bir egitim almamis olmasindan dolayi elestirildi ve egitim alsa idi cok daha gusel yapitlar ortaya koyacagi savunuldu. hardy'nin life's little ironies (hayatin kucuk istihzalari) adli oyku kitabinda yer alan kucuk istihzalardan biride glasgow universitesinden bir grubun yasliliginda unlenen yazari rektorluge aday gostermeleri ve ogrenci olarak universiteye gidemeyen hardy'nin rektorlugu geri cevirmesi ve daha sonralari da 1913'de cambridge 'den 1920 de oxford 'dan fahri doktorolar almasidir.
yayinlanan ilk romani desperate remedies (umutsuz careler ) 1873'de cikti. bir yil sonra under the greenwood tree (yesil agacin altinda ) cikti. 33 yasindayken ilk bas yapiti far from madding crowd un yayinlanmasiyla birlikte hardy mimarliktan vazgecti . din ve cinsellik gibi o donem ingilteresinde kesin cizgilerle sinirlandirilmis konularda yazdigi icin hardy bir yandan elestiriliyor bir yandan da onurlandiriliyordu.uzun yasaminin sonuna dogru yasadigi birinci dunya savasi onun karamsar dunyasini iyice karartmisti. fazla uzun yasadigini hissediyordu.
hardy'nin uslubu tam anlamiyla bir cerceveye oturtulamamaktadir. bazen cok etkilendigi trajedilerden bile daha iyi bi anlatim ve uslupla yazarken bazen de kendi uydurdugu basit kelimelerle kurulmus okurun anlamasini zorlastiran kelime grublari kullanmistir.bu onun anlatiminin kotu oldugu anlamina gelmemektedir. hardy'i okuma zahmetinde bulunmayanlarin bir diger yanilgisi da onun gerceklerden koparak koy yasamini idealize ettigi toz pembe gosterdigidir. hardy'nin ilk romanlarindan under the greenwood tree de pastoral neseli bir koy hayati anlatilmasinin aksina diger romanlarinda koyluler yoksulluk ve sikinti icindedirler cogu zaman.
hardy'yi cagdaslarindan ayiran bir diger ozellikte onun bu koy yasamini anlatis bicimidir. bir cok yazarin orta sinif ve aristokratlari yazdigi bi donemde hardy kahramanlarini cogu zaman halktan yada koylu sinifindan secmis onlara kahramansi ozellikler yuklemistir. lakin romanlarinda kirsal bolge hizli ve olumsuz bir degisime bir yozlasmaya ugramistir.en guzel gelenek ve goreneklerin yerini para kazanma ve yasami idame etme kaygisi almistir.
bununla birlikte hardy butun olumsuzluklarin tanridan geldigine inanan diger yazarlardan degildi. i have been lookin for god fifty years ,if he ever existed i should d have discovered him .( elli yildir tanriyi aramaktayim ve eger var olsaydi onu bulmam gerekirdi ) derdi. ama hardy'nin tamamen inancsiz oldugunu soylemek de yersiz olurdu. onun romanlarinda kimi zaman immanent will( her zaman var olan irade) , the president of immortals ( olulerin baskani) gibi bir guclere rastlamak mumkundur.
thomas hardy son kitabi the dynasts i yazabilmek icin 6 yil ugrasmistir. ne ondan once ne de ondan sonra hic bir yazarin kaleme almadigi herhangi bi edebiyat turune koyup siniflandirilmasi imkansiz olan bu dev boyutlu yapi 3 cilt olarak 1904,1906,1908 de su isimlerle yayinlandi
"an epic drama of the war with napoleon ,in three parts,nineteen acts and one hundred and thirty scenes " (napoleon ile savasla ilgili,uc kisimli,on dokuz perdeli ve yuz otuz sahneli epik-dram)
oyunun uzunlugu yuzunden bu yapit hic bir zaman sahneye konulamamis sadece bolumleri oynanabilmistir. napoleon hayrani olan hardy'nin neredeyse napoleon'un butun hayatini ve bir imparator olarak kisiligini yansittigi bu ciltler butunu ancak bir filmle canlandirilabilir. sonucta the dynasts uzunlugu ve daha bir cok anlatim kusuru yuzunden hic kimsenin okumadigi ama elstirmenlerin her zaman ovdugu bir yapittir.
karamsar kisiligi ve mutsuz evliliklerin heleki son yillarinda yasadigi birinci dunya savasinin anlatimini sekillendirdigi hardy seksen sekiz yasindaken 1928'de yani oldugu yil, noel yortusunda her zaman yapilan baris cagrilarini alaya alan bir dortluk yazarak son bir saldirida bulunmustu savasa.
"peace upon earth " was said we sing it
and pay a million priests to bring it
after tho tousand years of mass
we've got as far as poision gas...
"yeryuzunde baris" denildi. sarkisini soyledik bunun
ve bir milyon papaza maas bagliyoruz ,baris gelsin diye
iki bin yillik dinsel ayinden sonra
vara vara vardik zehirli gaza...
#664693