sanskritçe "mati", "ma" kökünden geldiği düşünülmektedir. yunan mitolojisinde, okeanos ile tethys'in kızı, hikmet tanrıçasıdır. metis, tanrıların başı olan zeus'un ilk karısı ve akıl tanrıçası athena'nın annesi olarak anılır. zeus karısının hamile olduğunu öğrenince, kendi tahtını sarsabilecek, kendisinden güçlü bir çocuk doğacağı korkusuyla metis'i yutar.bunun sonucunda metis zeus'a ömrü boyunca iyi ve kötü hakkında bilgi verir. metis'in hamile olduğu akıl ve sanat'ın tanrıçası athena, zeus'un başından zırhıyla çıkar.
metis, ilahi bilginin ve kutsal aklın, yani "hikmet"in tasviri, vücud bulmuş halidir. hikmetin sembolu olan "su", metis'in de başlıca sembolüdür.
1.
2.
yeni yazar hoÅŸgelmiÅŸtir.
<bkz: lafmacun bando takımı>
3.
tedbir ve zeka tanrıçası. zeus'un ilk eşi, dolaylı da olsa athena'nın annesi sayılabilecek tanrıça.
antik yunanca'da "zeka" ve "akıl" anlamında da kullanılabilen bir kelimedir. prometheus ve epimetheus'un adındaki "metheus" kelimesi buradan türemiştir. dolayısıyla zeki olmasıyla bilinen prometheus'un adı "ileri zekalı"* anlamına gelirken, aptallığıyla ön plana çıkan epimetheus da "geri zekalı"(u: epi+metheus) anlamına gelir.
gelelim metis'in hikayesine...
zeus, titanomakhia ve gigantomakhia savaşlarından galip çıktıktan sonra iyiden iyiye yıpranmış olan dünya * üzerinde hayatı yeniden canlandırmak, insanı ve diğer canlıları yaratmaya başlamak ister. bu nedenle yaratma sürecinin ilk basamağı olan çiftleşme gereklidir ve kardeşlerinden metis'i kendisine eş olarak seçer. metis'in hamileliği sırasında aslında zeus o kadar da rahat değildir. çünkü kendisini takip eden bir lanet vardır. babası kronos'un dedesi ouranos'u tahtından indirmesi ve kendisinin de babasını tahtından indirmesi nedeniyle soydan soya geçen bir lanet vardır.
doğacak erkek çocuklarından birisi kendisinin iktidarına el koyacaktır...
bu ise yeniden büyük bir savaş dolayısıyla gaia'nın onarılmaz zararlar görmesi, daha da önemlisi kendi iktidarını kaybetmesi anlamına gelmekteydi. zeus'un birbir güçlükle gaia'dan, iktidarını hangi oğlunun ele geçireceği kehanetini öğrenir. kehanete göre zeus'un metis'ten doğacak ikinci cocuğu onu tahtından indirecek, kendisini tıpkı babasına yaptığı gibi tartaros'a zincirleyecektir.
metis henüz ilk çocuğuna hamiledir ancak zeus, işi riske atmak istemez. bu yüzden aynı zamanda istediği her şekle girebilen metis'e bir oyun yaparak onu ortadan kaldırmak ister. bir gün metis'le cilveleşen zeus ona asla bir ejder kılığına giremeyeceğini söyler. metis ise buna güler ve derhal ejderha olur. zeus bu sefer onun bir deve dönüşemeyeceğini söyler, metis dalga geçercesine bir kolaylık değişir. zeus planın son basamağına gelmiştir. der ki "bu kadar büyük şeylere dönüşmek oldukça kolay, sen küçük bir su damlasına dönüşemezsin". biricik aşkının kendisine bir tuzak tezgahladığını aklının ucundan bile geçirmeyen metis bir su damlasına dönüşür. bunun üzerine zeus metis'i bir çırpıda içiverir ve onu yok eder.
aradan aylar geçer, zeus amansız bir baş ağrısı nedeniyle bir sorunun farkına varır. yuttuğu eşi metis hamile idi. dolayısıyla metis zeus'un vücuduna karışıp onunla bir olsa da çocuğu halen yaşamakta ve hamilelik zeus'un başında devam etmekte idi. metis'in normal doğum zamanı geldiğinde zeus'un başındaki şişlik ve ağrı gitgide büyümüştür. bunun üzerine zeus, madenci tanrı olan oğlu hephaistos'u çağırır ve başındaki şişliğe baltasıyla vurmasını söyler. topal tanrı, zeus'un başını yarar ve bu yarıktan bir ışık huzmesi içinde bir tanrıça doğar.
tolgası, kalkanı ve mızrağıyla pallas athena; bilgeliğin ve savaşın tanrıçası...
böylece zeus, başındaki iktidar lanetini de ilelebet yok etmiştir. ve hepsinden önemlisi zeus, artık yaratabilmek için bir tanrıçaya ya da başka bir dişiye ihtiyaç duymadığını da göstermiştir.
bu mitos bize aynı zamanda erkek egemen feodal toplumun, kadının doğurganlığını erkek egemenliğine sokarak, kadının doğurganlığını erkeğin kudreti sayarak kadının elindeki en önemli gücün erkeğe atfedilmesini de anlatmaktadır. bu da erkek iktidarının dinen meşrulaştırılması ve kadının toplumdaki rolünün erkek tarafından rahatlıkla belirlenebilmesine olanak tanır.