mahir cayan

türkiye halk kurtulus partisi ve cephesi (thkp-c)'nin kurucularindan.
mahir çayan, 14 agustos 1945'de samsun'da dogdu. babasi devlet memuruydu. ılkögretimine üsküdar'da halil güçlü ılkokulu'nda basladi ve pasakapisi ılkokulu'nda tamamladi. ortaokul ve liseyi haydarpasa lisesi'nde tamamlayan mahir çayan, 1963'te ıstanbul üniversitesi hukuk fakültesi'ne girdi. ancak burada bir yil ögrenim gördükten sonra ankara siyasal bilgiler fakültesi'ne kaydoldu.

bu arada türkiye ısçi partisi (tıp)'ne ve fikir kulüpleri federasyonu (fkf)'na bagli sbf fikir kulübü'ne de giren çayan, 1965'de bu örgütün baskanligini yapti. 1967'de kisa bir süre için fransa'ya gitti. 1968'de ızmir'de 6.filo'yu protesto gösterilerinde gözaltina alindi, sonra serbest birakildi. bu yillarda tıp ve fkf içinde baslayan tartismalarda milli demokratik devrim (mdd) görüsünü benimsedi. sbf içindeki etkinliginde bu görüs dogrultusunda davrandi. yusuf küpeli'nin fkf genel baskani oldugu bu dönemde, gerek sbf'de gerekse ankara'daki devrimci mücadele içinde aktif olan çayan, tıp adina zonguldak'da ve karadeniz ereglisi'nde çalismalarda bulundu. bu gezide sadun aren ile tıp senatörü fatma ısmen'in tutumunu elestirdi. bu konudaki görüslerini "aren oportunizminin niteligi" adi altinda türk solu adli dergide yayinladi. bu arada milli demokratik devrim dogrultusunda ideolojik çalismalarini yogunlastiran mahir çayan, emek dergisinde kenan somer'in "devlet devrim ve lenin" ve "devrim nasil tanimlanmali" baslikli yazilarina türk solu'nda "revizyonizmin keskin kokusu" adli iki yaziyla cevap verdi.

9-10 ekim 1969'da ankara'da yapilan ve türkiye devrimci gençlik federasyonu (dev-genç) adini alan fkf kurultayinda yapmis oldugu uzun konusmayla dikkati çekti. bu dönemde yusuf küpeli ve münir aktolga ile davranan mahir çayan, 1970'de gülten savasçi ile evlendi. 17-18 ekim 1970'te divan baskanligini yusuf küpeli'nin yaptigi son dev-genç genel kurulunda da önemli bir konusma yapti. bu konusmada mihri belli ile olan ayriliklarin üstüne giden çayan, mdd stratejisinin bir savas stratejisi oldugunu ve bunun bir savas örgütü yani bir parti ile gerçeklesebilecegini savundu.
bundan sonra 29-30 ekim 1971'de ankara'da tıp genel kurulu toplandigi sirada, bu kongreye katilmamis mdd görüsünü benimseyen delegelerle ve delege olmayan isçi ve ögrencilerle birlikte düzenlenen "proleter devrimcilerin sohbet toplantisi"ndan sonra mihri belli ve grubu ile olan anlasmazlik kopma noktasina geldi. mahir çayan, yusuf küpeli, ertugrul kürkçü ve münir ramazan aktolga imzasiyla yayinlanan 'aydinlik sosyalist dergi'ye açik mektup" ise bu süreci noktaladi. bu sirada birlikte hareket ettigi arkadaslariyla birlikte türkiye halk kurtulus partisi (thkp)'nin kurulus çalismalarini da yürüten mahir çayan, örgütün genel komitesi tarafindan yusuf küpeli, münir ramazan aktolga ile birlikte merkez komitesi'ne getirildi. komite içinde yapilan görev bölüsümü sonucunda, thkp'nin siyasal ve ideolojik görüslerinin biçimlenmesinden sorumlu oldu.
bu konuda kurtulus dergisinde yazilar yazdi. "yayin politikamiz" ve "devrimde siniflarin mevzilenmesi" baslikli yazilarda partinin devrim anlayisini formüle etti. daha sonra bu görüslerini "kesintisiz devrim ı-ıı-ııı" adli brosürde daha açiklayici biçime sokarak, kesinlestirdi. bu arada thkp'nin sehir gerillasi eylemlerini de planlayan çayan, 12 subat 1971'de ankara'da ziraat bankasi küçükesat subesi soygununa katildi. subat 1971'de hüseyin cevahir, ulas bardakçi, ziya yilmaz, kamil dede, ve oktay etiman'la birlikte ıstanbul'a geldi ve örgütün eylemlerine burada devam edilmesi için hazirliklarda bulundu. 15 mart 1971'de türk ticaret bankasi erenköy subesi soygununa katildi. bunun ardindan 4 nisan 1971'de isadamlari mete has ve talip aksoy'un kaçirilip 400 bin liralik fidye alinmasi eylemini arkadaslariyla birlikte gerçeklestirdi. bu arada türkiye halk kurtulus partisi'nin tüzügünü münir ramazan aktolga'yla birlikte hazirladi. ayni günlerde "ıhtilalin yolu" adli parti bildirisini de kaleme alan mahir çayan, 17 mayis 1971 günü ısrail'in ıstanbul baskonsolosu ephrahim elrom'un kaçirilmasi eylemini ulas bardakçi ve hüseyin cevahir'le birlikte gerçeklestirdi. 29 mayis 1971'de hüseyin cevahir'le birlikte kaldiklari evden kaçip, sigindiklari bir baska evde sibel erkan'i alikoydular. burada güvenlik kuvvetleri tarafindan kusatildilar.
1 haziran 1971'de polisin açtigi ates sonunda hüseyin cevahir öldü. ıntihara tesebbüs eden mahir çayan yarali olarak ele geçti. bir süre hastanede yatan çayan, daha sonra tutuklanarak hakkinda tck'nin 146. maddesini ihlal etmekten dolayi dava açildi. mahir çayan durusmasinin savunma asamasinda 29 kasim 1971 günü ziya yilmaz, cihan alptekin, ulas bardakçi ve ömer ayna'yla birlikte kartal-maltepe askeri cezaevi'nden kaçti. bir süre ıstanbul'da kalan çayan, bu süre zarfinda örgüt içinde basgösteren anlasmazligi tartismak üzere 12 aralik 1971'de yusuf küpeli ve münir aktolga ile görüstü. ancak bu görüsmede bir sonuç saglanamadi ve çayan içerde olduklari süre içinde partinin çizilmis olan stratejisini terkettikleri gerekçesiyle merkez komitesi'ndeki bu iki arkadasini suçladi. daha sonra genel komite'deki diger üyelerin de onayini ile yusuf küpeli ve münir ramazan aktolga'nin thkp'den ihraç edilmelerini sagladi.
ocak 1972'de ıstanbul'dan ankara'ya gelen çayan, burada türkiye halk kurtulus ordusu (thko)'yla birlikte bir eylem yapilmasi konusunda ertugrul kürkçü, cihan alptekin ve ömer ayna'yla görüs birligine vardi. mart 1972'de fatsa'ya gelen mahir çayan ve arkadaslari 26 mart 1972'de ünye'deki radar üssü'nde çalisan üç ıngiliz teknisyeni kaçirdilar. bundan sonra ıngilizlerle birlikte niksar'in kizildere köyüne gelen mahir çayan ve arkadaslari, gizlendikleri evi kusatan t.c askerleri ile girdikleri catisma sonunda turkiye devrim tarihine direnme ve teslim olmama gelenegini kazandirarak silah arkadaslari ve yoldaslariyla birlikte 30 mart 1972'de öldürüldü.
* **

türkiye halk kurtuluş partisi-cephesi(thkp-c) kurucularındandır.marksizm-leninizm'i savunmuştur.samsun doğumludur.öğrenimini istanbul'da yapmıştır.üniversite'de ise ankara'ya gelmiştir.amerikan askerinin istilasını engellemek için bulunduğu 6. filo eyleminde göz altına alınmıştır.tam bir şehir gerillası idi.bir çok silahlı eylemlere katıllmıştır. kartal-maltepe askeri cezaevi'ne konulmuştur.ancak ordan kaçmıştır. thkp-c ve thko'nun ortak yürüttüğü bir eylemde deniz gezmiş,hüseyin inan ve yusuf aslan'ın serbest bırakılmasını istemişlerdir.bu uğurda üç ingiliz teknisyeni kaçırıp,rehin almışlardır.30 mart 1972'de kızıldere'de kanlı bir operasyonla 12 arkadaşıyla birlikte öldürülmüştür.bu olayda rehineler de ölmüştür. ancak jandarma tarafından mı yoksa eylemciler tarafından mıdır orası tartışma konusudur.

beşiktaş'ta sol bek oynamıştır.

14 ağustos 1945 tarihinde samsun’da doğdu. haydarpaşa lisesi’nde okudu. 1963 yılında istanbul üniversitesi hukuk fakültesine kaydoldu. ertesi yıl ankara siyasal bilgiler fakültesi’nde öğrenimine devam etti. bu dönemde tip (türkiye işçi partisi) ve fkf'ye (fikir kulüpleri federasyonu) bağlı olan sbf (siyasal bilimler fakültesi) fikir kulübü’ne girdi. 1965 yılında bu kulübün başkanlığını üstlendi.

1967 yılında kısa süreliğine fransa'ya gitti. buradaki sosyalist hareketlerin genel seyri ve içinde bulundukları tartışmaları izledi. 1968'deki 6. filo eylemlerine izmir’de katıldı ve göz altına alındı. bu dönemde tip içinde başlayan ve mihri belli’nin savunduğu mdd (milli demokratik devrim) tartışmalarına katıldı. bu tartışma sürecinde tip adına zonguldak ereğli'sinde çalışmalar yürüttü.
bu geziden sonra ideolojik olarak mdd saflarında yer aldı. fransa’da bulunduğu süreçte latin amerika silahlı mücadelelerinden etkilendi. tip'i bu süreçte ‘yasalcılık’la suçladı. türkiye’deki devrim sürecinin ancak silah bir mücadeleyle ve kendi özgül koşullarının tespit edilmesiyle olabileceğini savundu. bu görüşe daha yakın olan türk solu ve aydınlık dergilerinde yazılar yazdı.

1969 yılında ankara'da yapılan dev-genç (devrimci gençlik federasyonu) toplantısı türkiye sosyalist hareketinin seyrini değiştirdi. 1971 yılında yapılan tip kongresine katılmadı. mihri belli ile ayrılıkları ortaya çıkınca o çizgiden de ayrıldı.
o dönemde türkiye devrim sürecini kesintisiz devrim ı-ıı-ııı broşürlerinde dile getirdi. türkiye'nin sahip olduğu yapıyı ‘oligarşi’ olarak tanımladı.
bu süreçte thkp-c'nin kuruluş çalışmalarını sürdürdü. ertuğrul kürkçü, ilhami aras, ulaş bardakçı ve hüseyin cevahir gibi isimlerle örgütü kurdu. şehir gerillası modellini benimseyen mahir çayan buna uygun bir çok silahlı eylemin içinde bizzat bulundu. çalışmalarını sürdürmek için şubat 1971'de istanbul'a geçen mahir çayan burda da silahlı eylemlere devam etti. 1 haziran 1971'de kaldıkları evden kaçarken polisle girdikleri çatışmada hüseyin cevahir öldü, mahir çayan yaralı olarak ele geçirildi. daha sonra arkadaşlarıyla birlikte kartal-maltepe askeri cezaevi'nden kaçan mahir çayan bir süre istanbul'da saklandı. ocak 1972’de thko ile ortak eylem kararı alarak arkadaşları ile birlikte fatsa'ya geçti. mart 1972'de fatsa'da radar istasyonunda çalışan 3 ingiliz teknisyeni, arkadaşlarıyla kaçırdı ve thko (türkiye halkın kurtuluş ordusu) tutuklu bulunan önderleri deniz gezmiş, hüseyin inan ve yusuf aslan'ın serbest bırakılmasını istedi. niksar'ın kızıldere köyünde jandarmayla girdikleri çatışmada 9 arkadaşı ile beraber öldürüldü.

eserleri:
•aren oportünizminin niteliği
•revizyonizmin keskin kokusu-ı
•revizyonizmin keskin kokusu-ıı
•sağ sapma, devrimci pratik ve teori
•yeni oportünizmin niteliği üzerine
•asd'ye açık mektup
•yayın politikamız
•devrimde sınıfların mevzilenmesi
•kesintisiz devrim ı
•kesintisiz devrim ıı-ııı

biyografi.net

yaşasaydı "türkiye solu" böyle olmazdı dediğim şehir gerilllası.
"mahir ibo ulaş kurtuluşa kadar savaş" ta ki mahir. türkiye soluna yön veren bir çok yapının fikir babası.
"mahir yaşıyor , devrimci yol savaşıyor" da ki mahirdir. (slogan 96 1 mayısında yalnızca 1 defa kullanılmıştır. devrimci yolun duruşuna ters bulunduğu için kullanılmamıştır. çünkü devrimci yol kendisini mahir üzerinden tanımlamaz.)

mahir,hüseyin,ulaş kurtuluşa kadar savaş! sloganında ki mahir'i temsil etmektedir. fkf ve thkp-c'nin kurucularındandır. zamanın israil başkonsolosunu öldürmüştür, deniz ve arkadaşları için 3 * ingiliz subayını kaçırmış ve kızıldere'de ordunun düzenlemiş olduğu operasyonla katledilmiştir.

laik ve atatürkçü devrimci gençlerin ikinci idolü olduğunu bilse buna bir taraflarıyla gülmesi muhtemel marksist-leninist devrimci. türkiye devriminin yolunu tahlil etmiştir. onu diğer devrimcilerden ayıran en önemli özelliği korkusuz bir militan olmasının yanında müthiş bir zekaya sahip olması ve teorideki ustalığıdır. henüz 25 yaşındayken bugün bile kabul gören tezler oluşturmuş ve bunları uygulamak için kavgaya atılmıştır.

mahir çayan solun klasik hastalığı olan kemalizmden ve ellik yıllık revizyonist çizgiden kopuşla türkiye devrim tarihinde yeni bir sayfa açmıştır. o silahlı mücadelenin ilk ve gerçekçi teorilerini yazmış pasifist tip çizgisine büyük eleştiriler getirmiş ve daha sonra 78'liler olarak anılacak kuşağa yaptıklarıyla önderlik etmiştir.

mahir'in eseri olan thkp-c kızıldere'de örgütsel olarak yenilse de mahir'in fikirleri geniş halk kesimleri üzerinde büyük etki yaratmıştır. thkp-c fikriyatı 12 mart muhtırasından sonra 74 affıyla birikte dışarı çıkan eski kadroların yeninden mücadeleye atılma kararıyla birlikte işlemeye başlamıştır. genç kadrolar kendi aralarında anlaşamayıp ayrılsa da bu kadroların kurduğu örgütler türkiye'de en kitleselleşmiş örgütler konumuna gelmişlerdir.

bu örgütlerden biri thkp-c'nin genç kadrolarından bir kısmı tarafından kurulan türkiye'de ilk defa bir halk hareketi yaratmayı başarmış devrimci yol'dur. devrimci yol 80 darbesine kadar geniş halk kesimlerinin büyük desteğiyle türkiye'de devrim yapmasından korkulan bir hale gelebilmiştir. halkı faşizme karşı direniş komitelerinde birleşmeye çağıran devrimci yol dünya devrim tarihinde de özgün örneklerin yaratcısıdır. fatsa'da bağımsız devrimci adayıyla minimal düzeyde bir halk iktidarının nüvelerini atmış ve bir çok önemli üniversitede fatsa tez konusu yapılmıştır.

yine thkp-c geleneğinden gelen devrimci sol yaptığı militan eylemlerle türkiye'deki en direngen örgütlerden biri olma özelliğine sahiptir ve devrimci yol kadar olmasa da büyük bir kitleye sahiptir. devrimci sol faşist odakların dağıtılmasının halkın oligarşiye karşı ayaklanmasının yolunun büyük kafaları yok etmekde olduğundan yola çıkarak gün sazak, nihat erim gibi karşı devrim cephesi unsurlarını yok etmiş özellikle istabul varoşlarında gerçekten de büyük bir halk kitlesinin umudu olmuştur.

thkp-c geleneğinden gelen bir diğer örgüt kurtuluş hareketi de devrimci yol ve devrimci sol kadar kitleleri etkilemiş, 80 darbesine kadar büyük mücadelelerle halkın devrimci mücadelesinin öncülerinden biri olmuştur.

bu üç örneği vermemin sebebi özel olarak mahir çayan'ın genel olarak da thkp-c'nin fikriyatının türkiye devrim tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu açıklamaktır. dikkat edilecek olursa mahir çayan fikirleri değişik örgütlerin bayrağı altında da olsa halk tarafından en çok benimsenmiş fikirlerdir. mahir halkın kurtuluş umudunun adı, direnişin simgesidir.

samsun doğumlu olan mahir çayan ortaokul ve lise dönemlerini haydarpaşa lisesi'nde istanbul'da devam etti. 1963'de istanbul üniversitesi hukuk fakültesine kaydoldu. ertesi yıl ankara siyasal bilgiler fakültesi'nde öğrenimine devam etti. bu dönemde tip ve fkf'ye (fikir kulüpleri federasyonu) bağlı olan sbf (siyasal bilimler fakültesi) fikir kulübüne girdi. 1965'te bu kulübün başkanlığını da üstlandi.

1967'de kısa süreliğine fransa'ya gitti. burdaki sosyalist hareketlerin genel seyri ve içinde bulundukları tartışmaları izledi. 1968'deki 6. filo eylemlerine izmir'de katıldı ve göz altına alındı. bu dönemde tip içinde başlayan mihri belli'nin savunduğu mdd (milli demokratik devrim) tartışmalarında mahir çayan ve daha sonra kurulacak olan thkp-c'nin önder kadrolarıyla tartışmaların içinde aktif şekilde bulundu. bu tartışma sürecinde tip adına zonguldak ereğlisi'nde çalışmalar yürüttü.

bu geziden sonra ideolojik olarak mdd saflarında yer aldı. tip ile olan temel ayrılığı devrim sorunu olarak tarifler. fransa'da bulunduğu süreçte latin amerika silahlı (fokoist) mücadelerinden etkilenmiştir. tip'i bu süreçte yasalcılıkla suçlamış. türkiyedeki devrim sürecinin ancak silahlı bir mücadeleyle ve kendi özgül koşullarının tespit edilmesiyle olabileceğini savunmuştur. bu görüşe daha yakın olan türk solu ve aydınlık dergilerinde yazılar yazdı. bu dönemde yazdığı önemli yazıları "revizyonizmin keskin kokusu 1", "revizyonizmin keskin kokusu 2" ve "aren oportünizminin niteliği" dir.


31 mart 19721969 yılında ankara'da yapılan ve adını dev-genç (devrimci gençlik fedarasyonu) olarak değiştirdiği toplantıda türkiye sosyalist hareketinin seyrini değiştirmiştir. 1971 yılında yapılan tip kongresine katılmamış. tip çevresinden ve kendi çalışma çevresinde öğrenci ve işçilerle birlikte bir toplantı örgütlemiştir. mihri belli ile olan ayrılıkları iyice ortaya çıkmış olmasıyla birlikte yolunu mdd sürecinden ayrılmıştır. bu ayrışmanın temel noktası aslında mdd tespitinin tip yasalcılığının başka bir versiyonu olduğu görüşüne varmış. o dönemde türkiye devrim sürecini kesintisiz devrim ı-ıı-ııı broşürlerinde dile getirmiş. türkiye'nin sahip olduğu yapıyı oligarşi olarak tanımlamıştır. ek olarakta "türkiye'deki geçmişe nazaran refah seviyesinin artması ile birlikte devlet ve halk arasında bir denge vardır." demiş ve bu dengeyi suni denge olarak adlandırmıştır. suni dengeyi de bozmanın ancak silahlı mücadele ile olacağını savunmuştur. [1]

bu süreçte thkp-c'nin kuruluş çalışmalarını sürdürmüştür. ertuğrul kürkçü, ilhami aras, ulaş bardakçı ve hüseyin cevahir gibi isimlerle örgütün kurulma çalışmalarını sürdürmüştür. şehir gerillası modellini benimseyen mahir çayan buna uygun bir silahlı eylemlerin planlanmasında ve içinde bizzat bulunmuştur. çalışmalarını sürdürmek için şubat 1971'de istanbul'a geçen mahir çayan burda da silahlı eylemlere devam etmiştir. 1 haziran 1971'de kaldıkları evden kaçarken polisle girdikleri çatışmada hüseyin cevahir ölmüştür. mahir çayan yaralı olarak ele geçirildi. daha sonra arkadaşlarıyla birlikte kartal-maltepe askeri cezaevi'nden kaçan mahir çayan bir süre istanbul'da saklandı. ocak 1972 de thko ile ortak eylem kararı alarak arkadaşları ile birlikte fatsa'ya geçti. mart 1972'de fatsa'da radar istasyonunda çalışan 3 ingiliz teknisyeni kaçırdılar ve thko (türkiye halkın kurtuluş ordusu) önderleri deniz gezmiş hüseyin inan ve yusuf aslan'ın serbest bırakılmasını istediler. niksar'ın kızıldere köyünde jandarmayla girdiği çatışmada diğer arkadaşları ile beraber öldürülmüştür. çatışmadan sadece ertuğrul kürkçü sağ çıkmıştır.

kendisi hakkında yukarıda bilgiler vardır. ama benim yazmak istediğim ölümünün üzerinden yıllar geçtikten sonra bile bazı zavallılar hala ismini anmaktan bile korkuyo olacakki ,konservatuara girmek isteyen,sınavlarda başarılı olan sadece ama sadece soyadı çayan olan başkada bir yakınlığı olmayan arkadaşımını çok istediği okula almayan zihniyetin kötü resmidir.

faşiste kayan...

<bkz: faşiste koyan>

yazdığı kitapları okumak için siyasi terminolojiye hakim olmanız gerekir. kitaplarında savunduğu değerleri kuramsallaştırma gayreti vardır.

kemalettin tuğcu'nun milli eğitime hizmetini verdiği yılların kısa pantolonunda sarı lekeli çoçukların siyah önlükleriyle kahverengi sıralardan beyaz zehir şeklinde tebeşiri tenefus ettikleri tenefüs saatlerinde okul duvarında otomotik tüfek resimin içine gizlenmiş mahir yazısı çarpar kovalamaca oynarken.. yıllar sonra göz altında öğrenilir yaşanılır mahir oyununun zor olduğu.

anadolu da bir çok çocuga ona duyulan saygıdan ve özlemden mahir isminin verilmesini sağlayan devrimci lider ve ruhu şad olsun kişisidir.

mahir az bulunan bir addır. o yüzden her mahir dendiğinde akla gelesi isimdir. lakin zamanlama kötü olmalı ki, artık mahir denilince akla internet mahir gelmektedir. yazıktır.

17 yaşında ekonomi üzerine kitap yazmış devrimci.

kesintisiz ı-ıı-ııı diye gider kitabları.

dava adamı, deniz gezmişin daha fazla mücadele eden hali, yusuf aslanın daha okumuşu..arkadaşlarını ipten almak için amerikalı teknisyenleri kaçıran, teslim olmayarak bu uğurda canından olan devrim şehidi..

o'nun belkide deniz gezmiş kadar popülerleşmemesinin sebebi, devrimi teorik olarakta yürütmesidir.kimi faşist güruh tarafından katil olarak lanse edilse de, o devrim yolunda mücadele etmiş bir kahraman olarak anılır.gözünü kan bürümüş kurtların gözleri asıl katillerle * onun arasındaki bir farkı gözden kaçırır ;

kimilerinin arkasında derin devlet vardı, fakat mahirin arkasında sadece halkı ve yoldaşları..

düşüncelerine ve davası için sergilediği korkusuz duruşa saygı duysam da deniz gezmiş kadar sevemediğim devrimci. belki kişiliğimden kaynaklanan bir şey bilmiyorum ama deniz gezmiş daha mantıklı geliyor bana... ve deniz gezmiş çok mecbur kalmadığı sürece de silahını "insanların üzerine" doğrultmuyordu...

<bkz: militan>

<bkz: terörist>