denizli ili'nin 6 km. kuzeyinde yer alan antik kenttir. laodikeia kenti coğrafi bakımdan çok uygun bir noktada ve lykos ırmağının güneyinde kurulmuştur. kentin adı antik kaynaklarda daha çok "lykos'un kıyısındaki laodikeia" şeklinde geçmektedir. tarihçi plinius'a göre laodikeia, önceleri diospolis "zeus'un şehri", daha sonraları da rhoas adını taşıyan bir köyün yıkıntıları üzerine inşa edilmiştir. diospolis adı, buradaki zeus kültüne verilen önemin bir simgesidir. rhoas adı ise, yerli anadolu dillerinden birine ait olabilir.

diğer antik kaynaklara göre ise, kent i.ö. 263-261 yılları arasında ıı. antiokhos tarafından kurulmuş ve şehre antiokhos'un karısı laodike'nin adı verilmiştir.

laodikeia, i.ö.1. yüzyılda, anadolu'nun en önemli ve ünlü kentlerinden biridir. şehirdeki büyük sanat eserleri bu döneme ait olduğu gibi, yine bu yüzyılda burada düzenlenen gladyatör döğüşleri şehre ayrı bir önem kazandırmıştır. romalılar laodikeia'ya özel bir önem vermişlerdir. ünlü devlet adamı ve hatip cicero, i.ö.50 yılında buraya gelmiş ve kentin bazı hukuki sorunları ile uğraşmıştır. yine bu tarihlerde romalılar, laodikeia'yı kibyra (horzum) conventusunun merkezi yapmışlardır. roma imparatoru hadrianus, i.s. 129 yılında şehri ziyaret etmiş ve buradan roma'ya mektuplar yazmıştır.

kent ile roma arasındaki ilişkilerin ne kadar iyi olduğunu gösteren diğer bir kanıt da, i.s. 90-146 yılları arasında bu kentte yaşadığı bilinen ünlü zenon ailesinin sahip olduğu mevki, servet ve imtiyazlardır. nitekim, bu aileden olan polemon adında biri, antonius tarafından lykaonia, kilikia ve pontus'a yönetici olarak atanmıştır.

yazıtlar ve sikkeler, laodikeia'nın dini hayatı hakkında da bilgiler vermektedir. imparatorluk devrine ait çok sayıdaki sikke üzerinde görülen zeus laodiokos figürü, bu kentte zeus kültüne verilen önemin göstergesidir. laodikeia'nın geç devirlerine ilişkin bilgilerimiz çok sınırlıdır.

birkaç metin bize, hırıstiyanlığın başlangıç devirlerinde laodikeia'nın durumu hakkında bazı ipuçları veriyor. diğer yerlerde olduğu gibi, burada da hırıstiyanlık, önce yahudi toplumunu etkilemiştir.

nitekim küçük asia'nın 7 ünlü kilisesinden birinin bu kentte bulunması hırıstiyanlığın burada ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. antik devirde goncalı ve eskihisar köyleri yakınlarında kurulmuş olan laodikeia kentinin hangi nedenle tümüyle terkedildiğini bilmiyoruz. ancak, büyük depremlerin bunda rol oynadığını tahmin etmek güç değildir. i.s. 194 yılında meydana gelen çok büyük bir deprem şehri yerle bir etmiştir.
*