kanban

bir üretim biriminin ihtiyac duydugu yarı mamulu push ederek değil pull ederek tedarik etmesidir.ilk olarak toyota tarafından kullanılmıştır.hakkinda kanban made simple gibi kitaplar yazilan onemli bir kavramdir.toyotaya özenen türk işletmelerindede görülsede asla toyota kadar verimli çalışmayacağına inandığım kartlara dayalı sistem.

japoncada "kart" anlamına gelir. üretim ve malzeme akışını kontrol etmek için kullanılan; üretim proseslerine neyi, ne zaman, ne kadar üreteceklerini ve nereye göndereceklerini söyleyen bir üretim yönetimi aracıdır. kanban ile ürün ve bilgi akışı birlikte ele alınır, ayrı bir stok yönetimi gerekmez, fazla üretim engellenir ve israfların en aza indirilmesi sağlanır. bu özelliğiyle tam zamanında üretim(jit)'in gerçekleşmesine katkı sağlar.

"pull" (çekme) tipi üretimde bir sonraki operasyon, bir önceki operasyondan gereksinim duyduğu parçaları, gereksinim duyduğu anda ve miktarda alır. benzer şekilde bir önceki operasyon da, bir sonraki operasyonun çektiği kadar üretir. kanban, bu sistemi yürütmeye yarıyan bir mekanizmadır.

japonca "kan" (görsel) ve "ban" (kart) sözcüklerinden oluşur.

tek çeşit kart olarak kullanılırsa c-kanban*(çekme kanbanı) kartları kullanılır. istasyonlar arasında çekilecek, iletilecek miktarlarla alakalıdır. çift kartlı sistemlerde ise c-kanban yanında p-kanban* (üretim kanbanı) kullanılır. c-kanbanın görevi aynı iken p-kanban bir istasyonda ne kadar üretileceği ile alakalı kanban kartıdır.

basitçe örnek vermek gerekirse, bir ürün a istasyonuna hammadde olarak getirilip o istasyonda işlendikten sonra b istasyonuna gönderilsin. b istasyonu da bu gelen parçaya kendi hammaddesiyimiş gibi muamele edip işleyerek bitmiş ürün olarak çıkarsın.
müşteri bitmiş bir ürünü b istasyonundan aldıktan sonra b istasyonu, a istasyonundan kendisine yeni bir ürün göndermesini isteyecektir (ki giden ürünün yerini doldurabilsin). bunun için c-kanban kullanılır. c-kanban a istasyonuna geldiğinde ise, elinde hazır yarı-işlenmiş parçalardan bu kartın istediği miktar kadar b istasyonuna gönderir ki tam işlenip bitmiş ürün olsun diye. bu sefer kendisinin yarı-işlenmiş parçalarının sayısı azalacağından, p-kanbanlar devreye girer. bu kartlar da a istasyonunun kendi içinde ne kadar işlenmemiş ürünü işleyerek yarım-işlenmiş ürün yapması gerektiğini söyler.

toyota nın kullandığı kılkuyruk olduğu kadar bir o kadar da işe yarayan sistemi.insanların artık birer robot gibi çalıştıkları firmada böyle uygulamaların olması kimseyi şaşırtmamalı.