dünya malına ve gösterişe önem vermeyen islâm tarikatı. 12.yy'da şeyh cemaleddin-î sâvî tarafından kurulmuştur.genel kural ve amaçlarını anlatan yazılı yapıt kalendername seyyid hüseynî tarafından kaleme alınmıştır. derin alevî inanacı görülür.
genel kural olarak bıyık, saç, sakal ve kaşlarını tıraş ederler ve buna da çâr darb derler. bunun sebebi, insan yüzü tanrı'nın özüne (zat) ve sıfatları da yüz hatlarına (hutut) benzer. tanrı'nın her varlık ver her şeyde görünmesi üzere, o'nun zattını kendi özünde yaşadığından, sıfatlardan sıyrılması gerekir. bu amaçla çâr darb edilir. çünkü bunlar yüzü,yani tanrı'nın zattını gizler ve küfr niteliğindedir. insanların tüm dünya mallarından ve dünyevî kaygılardana arınması, her solukta allah demesi gerekir.
allah'ın tüm varlık türlerini kapladığını ve bu kaplam içinde kalan her güzele tapınmak ile, allah'a tapınmak arasında ayrım, aykırılık yoktur. güzele tapan, allah'a tapar. bu inanca, mahbubperestlik denir ve dişi/erkek farkı gözetmeden güzele tapma geleneği doğmuştur. mevlevîler tarafından da benimsenen bu inanç, iran mazdekçilerinin inançlarından çok esinlenmiştir.
kalenderiye tarikatı inananları, kanunî sultan süleyman tarafından istanbul'dan sürülmüş ve tekkeleri yıktırılmıştır.
zikirde; hz. muhammed, hz. âli, hz. fatma, hz. hasan ve hüseyin hatırlanır.
#831705