lafmacun org

felsefenin aydinlanma caginin miladi kabul edilen ,elestirel felsefenin babasi diye adlandirilan filozof.

saf aklin elestirisi*

ahlak metafiziginin temellendirilmesi*

pratik aklin elestirisi*

yargi gucunun elestirisi*

salt aklin sinirlari ıcinde din*

ahlak metafizigi*



gibi eserleri ile ahlak felsefesine cesitli katkilar da bulundu.

cok sey yapan ama bi poka yaramayan seylerin dusunuru

saf aklın herşeyi bulamayacığını savunan filozof

ımmanuel kant (1724 - 1804) : felsefede rasyonalizm ve ampirizm akımlarının bir sentezini yapmıştır. kant’a göre, bilgi deneyle başlar fakat deneyle sona ermez. kant, insan zihninde apriori (önsel) bir bilgi olduğunu savunur. bir kısım bilgi de aposteriori olarak sonradan elde edilir.



insan, bilgi sürecinde, pasif olmayıp aktif bir biçimde duyular yoluyla gelen izlenimleri sınıflar, kalıplara yerleştirir ve yorumlar. kant’a göre insan bilgisi sınırlıdır. insan zihni, nesneleri ve olayları gerçekte oldukları şekliyle bilemez. nesneler, zihnin imkanlarına, yapısına ve formlarına göre bilinebilir. insan zihni fenomenleri (görüngü) bilebilir.



entüisyonizm : bilginin, doğrudan ve aracısız bir bilme tarzına karşılık gelen sezgi yoluyla elde edilebileceğini savunan görüşe entüisyonizm (sezgicilik) denir. sezgiye önem veren filozoflar, rasyonel bilginin uygulama ve eylem için önem taşıdığını kabul eder. ancak akla dayanan bilgi, nesnelerle kurulan doğrudan ve aracısız temasın sonucunda ortaya çıkan sezgisel bilginin tamlığından ve kesinliğinden yoksundur.

kant, eleştirel felsefenin babası olarak kabul edilir. doğu prusya’nın königsberg (kaliningrad) kasabasında doğdu. hep burada yaşadı. üniversite eğitimi sırasında birkaç yıl öğrencilere özel dersler verdi. eğitimi sırasında leibniz ve woolf’dan etkilendi. 1755 tarihinde doçent derecesi aldıktan sonra üniversitede çeşitli sosyal bilimler alanlarında dersler vermeye başladı. kant başlangıçta fizik ve astronomi alanında yazılar yazdı. 1755 yılında "evrensel doğal tarih ve cennetlerin teorisi" adlı eserini yazdı. 1770 yılında königsberg’de mantık ve metafizik kürsüsüne atandı. 1770’den sonra hume ve rousseau etkisiyle eleştirel felsefesini geliştirdi.

efendim bu beye göre (gerçekten çok klas bir adamdır kendisi) bilgiye ulaşma konusunda 4 usul mevcuttur analitik bilgi sentetik bilgi a priori bilgi a posteriori bilgi.nedir bu? misal cisimler yer kaplar bu analitik bir önermedir.cisim olmak için yer kaplamak gerekir zaten ve mantıken. cisme bakarak yer kapladığını anlarız gene bu önerme a prioridir neden? çünkü zorunlu olarak cisim yer kaplamalıdır yer kaplama cisim olma işinin içinde önceden vardır ya da biz önceden bu özeliğinin olduğunu biliriz. yer kaplamayan cisme ben cisim demem ama mesela ben hıyarın tekiyim desem bu sentetik bir önermedir bunu desem bana ne dersiniz? estagfurullah dersiniz diliniz dönmüyorsa rica ederim dersiniz diliniz varmıyorsa susar onaylarsınız ama kant öyle demez çünkü klas adamdır bana der ki ’’hocam bu sentetik önerme senin hıyar olduğunu bilmek diğer insanlara göre durumunu bilmeyi ve diğer insanların durumunu bilmeyi de gerektirir ’’ yani ek olarak diğerlerinin durumunu da içine alır.ya da ben 100 kiloyum desem ne dersiniz? oha dersiniz maşallah dersiniz kant demez ’’çık hocam şu tartıya bakalım’’ der çıkarım ibre ne gösterdi 100 mü? tamam.bu a posteriori bilgidir deney ve gözleme dayalı bana der ki hocam senin 100 kilo olduğunu a posteriori olarak bildim ben ben ne derim? hocam işin mi yok ya

lisede kitaptan okunurken konudan habersiz kişilerin l. kant ı birinci kant şeklinde okuyarak padişah yaptıkları filozof.

adı emanuel diye okunur.*

ımmanuel kant, (d. 22 nisan 1724 königsberg – ö. 12 şubat 1804 königsberg) ünlü alman filozofu. alman felsefesinin kurucu isimlerinden biri olmuş ve felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiştir.



modern felsefenin gelişim seyrine uygun olarak bilgi kuramını ön plana çıkartmıştır. kant’ın gözünde bilim, öncülleri kesin olan ve yöntemleri, ancak hume’unki gibi felsefi bir kuşkuculuk benimsendiği zaman sorgulanabilen evrensel bir disiplindir. bilim yansızdır ve nesneldir.



o, felsefedeki ilk ve temel misyonunun bilimi temellendirmek, daha sonra da ahlakın ve dinin rasyonelliğini savunmak olduğuna inanmıştır. bu amacı gerçekleştirmek için, hem descartes’ın rasyonalizminden ve hem de hume’un empirizminden önemli gördüğü öğeleri alarak, transsendental epistemolojik idealizm diye bilinen kendi bilgi kuramını geliştirmiş, yükselen bilimin felsefi temellerini gösterdikten sonra, özgürlük ve ödev düşüncesine dayanarak hristiyan ahlakını savunma çabası vermiştir. o, fenomenal gerçeklikle, yani bizim duyular aracılığıyla tecrübe ettiğimiz dünya ile numenal gerçeklik, yani duyusal olmayan ve akılla anlaşılabilir olan dünya arasında bir ayrım yapmıştır.



kant öğretisiyle bilimsel bilginin olanaklı olduğunu göstererek, newton fiziğini temellendirir, fakat varlığın genel ilkeleri, tanrı’nın varoluşu, ruhun ölümsüzlüğü gibi konuları ele alan geleneksel metafiziği olanaksız hale getirir. çünkü, metafizik alanında, ruh, tanrı, evren kavramlarını düşündüğümüz zaman, burada duyu-deneyi tarafından sağlanan malzeme bulunmaz. bilginin iki temel öğesinden biri olan deney, tecrübe öğesi metafizik alanında söz konusu olmadığı için, akıl burada antinomilere düşer. öyleyse metafizik alanında bilimsel bilgi olanaklı değildir. bununla birlikte, kant görünüş-gerçeklik ya da fenomen-numen ayrımını insan varlığına uygulayarak, ahlak olanağını kurtarır.

1724-1804 yılları arasında ya$amı$ alman filozofu..



koenigsberger üniversitesi’nde felsefe eğitimi verdi..1755’te "gökyüzünün doğal tarihi ve genel teorisi" kitabını yayımladı..1871’de "saf aklın ele$tirisi", 1787’de "pratik aklın ele$tirisi" adlı eserlerini kaleme aldı..



felsefesi, insan zihnin görevini, $eylerin prensiplerini, kendinde $eyler’i ke$fetmek değil, fakat $eyleri bize göründükleri gibi, onlarla bizim aramızdaki ili$kiler içinde bilmekle sınırlar..rasyonalist bir felsefeye sahiptir..



fransız devrimini sempati ile kar$ılamı$tır..liberaldir..din konusunda rasyonalist fikirleri vardır ama pozitif dinlere saygı gösterir..dogmatizme yakın iken septisizmi reddeder..



tam manası ile liberal burjuva tipidir..

lisedeki felsefe hocamızın aşık olduğu filozof.*mühim bir kişidir.en bilinen filozofları saymazsak geriye bir bu zat-ı muhterem kalırdı.

humanizmin cikis noktasina belki bilincli belki bilincsiz katkida bulunan insan. neler yaptigini herkes bulabilir o yuzden onlari ozetle gecmek istiyorum, asil onemli olan o bir seyler uretirken cagdaslarinin neler yaptigi.



kimisine gore platondan bu yana yasamis en buyuk filozof. * ancak jean paul sartreda gorulenin aksine, birinin en buyuk sansi olan zamanlama kant’in en buyuk talihsizligi oldu. bir onceki yuzyilda locke, berkeley, hume insanlarinin tahrip ettiklerinin uzerine bir seyler kurmak adina cabaladi.



locke ve berkeley’le baslaya deneyim cilginligi, hume’un felsfeyi ve metafizik sistemi yok etmesiyle son buldu. iste kant tam bu noktada felsefeye dahil oldu, yikilanin uzerine yenisini gelistirmeyi basaracak kadar akilli bir deliydi. evet deliydi de, hayatini, yasam duzenini biraz okuyanlar sistematikliginin deliligine isaret oldugunu soyleyebilirler zaten. o kadardi ki en yakin arkadaslarindan biri saf aklin elestirisini sonuna dek okumaktan, sirf onun gibi delirmekten korktugu icin vazgecmisti, varin gerisini siz dusunun.



isbu filozof 1724’de könisberg’de dunyaya geldi, 1804’te "iyidir" dedikten sonra vefat etti. cagdaslarina gelince kronolojik olarak;



1725 - christian wolff - insan, hayvan ve bitki uzuvlari uzerine akilci dusunceler.

1729 - lessing ve mendelssohn adli kankigil aydinlanmacilarin dogumu.

1733 - christoph wieland adli sair aydinlanmaci filozofun dogumu.

1739 - david hume - insan dogasi uzerine bir inceleme

1740 - buyuk friedrich’in wolff’u alindigi gorevi olan halle universitesi profesorlugune geri atadi.

1742 - lichtenberg’in dogumu

1743 - thomas jefferson ( bagimsizlik bildirgesi yazari)’in dogumu

1744 - johann herder’in dogumu.

1745 - julien offray de lamettrie - ruhun doga tarihi

1746 - etienne bonnot de condillac (locke’un fransiz versiyonu) - insan bilgilerinin kaynagi uzerine deneme

1748 - david hume - insan akli uzerine arastirmalar

- montesquieu - yasalarin ruhu (gucler ayrimi ogretisi) *

1749 - swedenborg (kant bu sahsi ruh gorucusu diye tanimlar)

1750 - voltaire postdam’a 2 yilligina geldi.

- benim gibileri * avlamak yasaklandi.

1751 - encyclopédie yayinlanmaya basladi (fransiz ansiklopedisidir kendisi, voltaire, rousseau gibi insanlar katkida bulunmuslardir.)

1754 - jj rousseau - insanlar arasindaki esitsizligin kaynagi ve temeli uzerine konusmalar *

1759 - british museum acildi

- voltaire - ecrasez l’infame (imansizin kokunu kurutun) *, kandid (optimizme karsi yazilmis bir roman)

- cizvitler portekizden suruldu.

1762 - johann fichte

- jj rousseau - toplum sozlesmesi

1767 - mendelssohn - phaidon ya da ruhlarin olumsuzlugu uzerine

1768 - britannica ansiklopedisi yayinlandi **

1770 - hegel dogdu

1774 - goethe - genc werther’in acilari

1775 - schelling dogdu

1776 - abd bagimsizlik bildirgesini yayinladi, insan haklari bildirgesi kabul edildi.

1778 - lessing - bilge nathan

1782 - jj rousseau - itiraflar

- isvicre’de son cadi idami *

1784 - herder - insanlik tarihi felsefesi uzerine dusunceler

1787 - jeremy bentham * - tefeciligin savunusu

1789 - fransiz ihtilali

- abd’nin ilk baskani: george washington *

1792 - fransa cumhuriyet ilan edildi *

- fichte - butun vahiyleri elestirme denemesi *

1793 - fransa’da teror. 16nci louis ve marrie antoinette idam edildi. *

1794 - robespierre "en yuksek varlik kulturu"nu baslatti, idam edildi.

- danton idam edildi

1795 - prusya-fransa barisi

- schiller * * - insanin estetik egilimine dair mektuplar*

1797 - schellind - bir doga felsefesi uzerine dusunceler

1799 - napolyon bonaparte birinci konsul ilan edildi

- fichte ateist oldugu icin universiteden ihrac edildi

- herder - saf aklin elestirisi uzerine elestiri

- schleiermacher - dini asagilayan aydinlara soylev

1800 - schelling - transandantal idealizm sistemi

- fichte - insani belirleyen nitelikler

1804 - napolyon imparator oldu *

- goethe hukumette kurul uyeligine getirildi

- schiller - william tell *



ve sonrasini kant goremez.

kitap çevirilerinde her nedense * "öyle eyle ki" şeklindedir. ancak bu önerme kant ı tamamen yanlış anlamaya yol açar. aslı veya daha yakın çevirisi "öyle iste ki"dir. zira bu önerme sisteminde oturur. çelişki yaratmaz.

kitaplarda kısaca ı. kant olarak yazıldığından birinci kant diye okunup dumura uğratan sevdiğimiz saydığımız bir filozof.

felsefe yapmaktan bihaber olup salt felsefe bilen zebaniler ne derse desin; bu adam salağın tekidir.



königsberg’den bir kere bile çıkmadığından olacak, beyninin sınırlarını ortalamanın da altında tutmuş. tabii bu da büyük bir başarı ama. tebrik etmek ilazım.

buna da libo$ diyenler çıktı ya sevindim. ama aslında nasıl bir yakla$ım iledir bu onu anlamı$ değilim.

$öyle bir yakla$ım yapıyorum; bu adam kritisist. her boku ele$tiriyor, öyleyse ne o’cu ne bu’cu. yani orta yolcu, her$eye "eyvallah" diyen bi adam.

friedrich hegel’in bu adam onore etmek için söylediği bir sözü vardır;
"filozof olmak isteyen bir kimse, önce kant’çı olmasını bilmelidir."

arthur schoppenhauer’in kant felsefesinin ele$tirisi isimli kitabında $öyle demi$tir;
"büyük bir zihnin yaratmı$ olduğu sistemdeki yanlı$ları ve eksikilikleri ortaya çıkarıp göstermek, o yapıtın değerini tam olarak ve ayrıntılı bir biçimde vermekten çok daha kolaydır."

$imdi kant’ın bilim felsefesine dair amacı rene descartes ve baruch spinoza’dan esinlenmi$tir. her üç filozof da felsefeye matematiksel bir kesinlik kazandırmaya çalı$mı$tır. zaman ve mekandan bağımsız olarak sürekli geçerli olan evrensel doğrulara ula$mak matematiksel i$leyi$in metafiziğin içine girmesi ile olanaklıydı kant’a göre. bundan dolayı kendisine philosopher of a priorism denir.

salt aklın sadece fenomenler alanına uygulanabileceğini numenler alanına giremeyeceğini öne sürerek de transendental diyalektik denilen $eyi savunmu$tur. bunu da "kavramlar algısız bo$, algı kavramsız kördür." sözü ile özetler. <bkz: düalizm>

mezarta$ında ise kendisine ait bir diyagram yazılıdır;
"üstümdeki bu yıldızlı gökyüzü
ve içimdeki ahlak yasası."

lisedeki felsefe öğretmenimin aşık olduğu filozoftur.cirlop gibi hatunun ölü sevici olduğunu öğrenmenin dayanılmaz üzüntüsünü yaşamama sebebiyet veren bilge kişi.

hem felsefe hemde uluslarası ilişkiler alanında bir çok düşüncenin temelini oluşturmuştur. çağında ki çoğu düşünür gibi akıl üstünde çalışmış ama çağına ek olarak metafizik düşünceyi savunmuştur. kant’ın metafizik anlayışında evrensel aklın gerektirdiklerinin tüm insanlar üzerinde uygulanması vardır.