ortaçağ'da güney rusya'da imparatorluk kuran türkler (468-965).
hazarlar, batı hun devleti yıkıldıktan sonra onun kalıntıları üzerinde devlet kurdular. devletin ağırlık merkezi kırım ve volga dolaylarıydı. bu durumda doğuda sasanilerle (iran), batıda bizanslılarla ilişkileri vardı. 627'de yapılan bizans-iran savaşında hazarlar bizans'ı tuttular. 7. yüzyılda sürekli olarak müslüman arap saldırıları karşısında kalan bizans imparatorluğu hazarlardan yadım istedi. bizans'ın yardımına koşan hazarlar bu yüzden müslüman arapların düşmanlığını üzerlerine çektiler.
doğuda hazarların etkisi kafkaslar'ın güneyinde kura ırmağı'nın ötesine kadar uzanıyordu. araplar bu kesimde hazarlar'a saldırdılar. mervan bin muhammet kumandasındaki güçlü arap ordusu hazar illerine giri, hazar ordusunu yendi (737). bu yenilgi sonucunda hazarlar kuzeye çekildiler. fakat bir süre sonra güçlenen hazarlar yeniden güneye sarkarak ermenistan ve azerbaycan'ı ele geçirdiler (765). hazarlar 9. yüzyılın sonrarına doğru zayıfladılar. sürekli rus saldırıları sonucunda hazar devleti dağıldı.
hazarlar yarı göçebe, yarı yerleşik yaşayan türk boylarının meydana getirdiği bir kavimler topluluğuydu. genellikle yazın kırsal alanlarda çadırlarda, kışın kentlerde otururlardı. en büyük illeri itil, saksın, belencer, sarkil ve semender'di. başkent itil (şimdiki astrakhan) volga ağzında çok büyük bir ticaret merkeziydi. itil'de hakanın tuğladan yapılmış bir evi vardı; hakandan başkası tuğladan ev yaptıramazdı.
bir ara museviliği kabul ettikleri için krallarının çoğunun adı yahudi adıdır: hızkiya, menaşe, hanuka, ishak, harun, menahem, benyamin v.b.. doğuda müslüman arapların, batıda hristiyan bizansın düşmanlığını çekmemek adına yönetim ve yönetime yakın tebaa museviliği seçmiştir, fakat halkın çoğu şamanizm inancına devam etmiştir. (hazarlar da oğuz türkleri gibi ölülerini suya atarlardı). bunun dışında isimleri khazar(gezer) kelimesinden gelmiştir ve bir takım çevrelerce aşkenaz yahudilerinin ataları olduğu kabul edilir.
*
#888895