şapka ve inceltme işareti " ^ " olarak bildiğimiz, artık tdk’nın lugatında yer almayan merhum işaret.
fikrimce, bu işaretin kaldırılması çok gereksizdir. çoğu kelimeyi anlam yitikliğine sürüklüyor. telaffuz zorlukları da cabası. daha vahim olan ise, dile bağlı olarak kültür tecavüzü.
" aferim tdk başarılarının devamını diliyoruz."
ve hemen konu ile alakalı emre kongar’ın bir yazısını okuyoruz.
medya notu
emre kongar
"her halükarda" nasıl yazılırmış?
sevgili okurlarım, ne yazık ki ben de sık sık dil yanlışları yapıyorum.
allahtan cumhuriyet okurları hemen uyarıyorlar da, hem kendimi düzeltmek hem de herkesi bilgilendirmek fırsatı buluyorum.
bu kez, nedense konuşmalarımda ve yazılarımda çok kullandığım "her halükarda" deyişi üzerinde durmak istiyorum.
bu deyişi neden çok kullandığımı bilmiyorum.
büyük bir olasılıkla, bir anlamda bir pekiştirmeyi ifade ettiği ve ben hem yazarken hem de konuşurken pekiştirmelerden hoşladığım için bu sözleri sık sık kullanıyorum.
geçtiğimiz pazartesi gününe dek, bu deyişi "her hal-ü karda" diye yazar ve söylerdim.
geçen pazartesi günü aydınlanma sütununda yazdığım makalede ise, "her hal-i karda" diye kullandım.
çünkü sevgili dostum, aydın sami güneyçal, son günlerde "türkçenin şikayeti var" ismiyle yayınladığı kitapta, "her hal-ü karda" biçimindeki imlanın yanlış olduğunu belirtiyordu.
pazartesi günkü yazımda deyişin doğrusunu yazmaya ve bugün okuduğunuz bu yazıda da olayı sizlerle paylaşmaya karar verdim.
bugünkü yazının başına oturduğumda, elime güneyçal’ın kitabını alıp, ilgili sayfayı açtım ve başımdan aşağı kaynar sular döküldü:
çünkü güneyçal’ın eleştirisini yanlış hatırlamışım ve pazartesi günkü yazıyı kendimi tekrar denetlemeden yazdığım için ikinci bir yanlış daha yapmışım.
neyse şimdi güneyçal’ın kitabından öğrendiklerimi sizlerle paylaşayım:
"her hal ü kar" farsça kuralla oluşturulmuş bir isim tamlaması değil. bu nedenle de tamlama işareti olarak kullanılan kısa çizginin (-) burada yeri yok. aradaki "ü" harfi ise bir ismin belirtme durumu eki ya da üçüncü kişi iyelik eki değil. "ve" anlamına gelen bir bağ edatı, bir bağlaç. eski adıyla "atıf vavı".
böylece doğru imla, ya bitişik olarak "her halükarda" ya da ayrı olarak "her hal ü karda" biçiminde.
bu vesile ile, ilk "a"nın uzun, ikinci "a"nın ise ince olduğunu bir kez daha anımsatalım.
sevgili dostum aydın sami güneyçal için de bir iki söz söylemek isterim.
ben aydın sami beyi 1960’lı yıllarda, ankara’da kızılay’daki kocabeyoğlu pasajında eski ve ucuz kitap satan bir tezgahın önünde tanıdım.
kısa zamanda, çocuklarımla her cumartesi yaptığımız pazar alış-verişi, sinema ve kitapçı gezilerinin vazgeçilmez bir durağı oldu.
daha sonra, aslında bir kitap dağıtıcısı olduğunu öğrendim.
dostluğumuz ilerlerken, aydın sami bey’in de işleri gelişti.
kitap dağıtımı işini genişletti. izmir caddesindeki öztuğ pasajının altına taşındı.
artık merdiven altındaki küçücük dükkanı oğlum ve ikiz kızlarımla her cumartesi hem çay içtiğimiz hem de piyasa fiyatlarından biraz daha ucuza kitap aldığımız, bu arada edebiyat dedikoduları yaptığımız bir uğrak yeri olmuştu bizim aile için.
ünlü osmanlıca-türkçe ansiklopedik sözlük’ün yazarı ferit devellioğlu ile de onun dükkanında tanışmıştım.
aydın sami bey, devellioğlu’nun sözlüğünün yayın haklarını satın almıştı.
devellioğlu’nun ölümünden sonra yıllarca sürdürdüğü çok titiz bir çalışma ile bu sözlüğe yeni maddeler ekledi.
basım işi için uğraştı, didindi, arapça kullanan bilgisayarlar, matbaalar buldu.
sonunda osmanlıca-türkçe konusunda gerçek bir hazine ortaya koydu.
işte bütün bu çalışmaları sırasında, entellektüel merakının dürtüsüyle, medyadaki türkçe yanlışlarına da eğildi.
sözünü ettiğim son kitabı gerçekten ikinci bir hazine:
hem medyadaki yaygın yanlışları hem de bunların doğrularını, alfebetik olarak sınıflamış.
isteme adresi: aydın kitabevi, izmir cad. 13/52 kızılay ankara. tel.0312 2302759.
her aydının evinde ve hatta elinde bulunması gereken bir kitap.
#760044
