lafmacun org

bir masa sporu. ülkemizde yaygın olarak amerikan ve 3 top bilardo oynanır.
ilkinde genel amaç topları deliklere sokmak iken ikincisinde vuruş yapılan topu diğer iki topa çarptırmaktır.zevklidir.zeka ,yetenek,tecrübe,disiplin,bilgi ister.

eskiden bursa andolu lisesi bahçesinde salonu bulunan spor. biz orayı hem spor hem nikotin tüketimi merkezi olarak kullanırdık, belki de ondan hala kötü olduğum spordur. *

<bkz: semih saygıner>

doksanlı yıllarda lise okuyan gençliğin okuldan kaçma sebeplerinden biri. fakat okuldan kaçarken yaşadığımız korku yetmiyormuş gibi bir de oynarken çeşitli korkular yaşardık. çuhayı yırtmaktan korkmak bunlardan biriydi. bilardo masalarının üstünü örten çuha adı verilen kumaşımsı şeyin yırtılmasından korkup, bir semih saygıner olamamamın nedenidir, bu korku. bilardo salonlarinda klişe uyarılar vardır; "pike çekmek yasaktır" ve "çuhayı yırtan bedelini öder" gibi. hiçbir uyarıyı dikkate almayan ben, bu uyarıları görünce yırtılan çuha ve sonrası hakkında kafamda binbir türlü senaryolar türetirdim, lisede biyoloji derslerinden kaçıp vaktimizi harcadığımız salonlarda. hep vuruş yaparken çuhayı yırtarım korkusuna kapılıp, yırtınca ne olur diye düşünürdüm ve genelde bu hayallerimin baş köşesinde oğlunun iyi bir üniversite kazanacağı ve emekliliğinde ona bakacağı düşünceleri içinde olan babam olurdu. ona "baba çuhayı yırtan bedelini ödermiş" diyeceğim anı düşünürdüm. bu yüzden ters turnikelerimde bir türlü topu kısa banda düşüremezdim. bu son cümlemden sonra türkiye'nin ikinci bir semih saygıner'i kaçırdığını anlamışsınızdır sanırım. ve sırf bu korku yüzünden "amanım neme lazım, o yeşil, mavi bezi* falan yırtarım" diyip bilardofobisi* olan bir sürü bünye tanırım. çuhayı yırtan bedelini ödemesin, her koyun kendi bacağından asılmasın artık ey sözlük ahalisi. budur meramım. budur korkum..

<bkz: üç top üç band>

<bkz: iki boyutta çarpışmalar>

<bkz: pilarda>

amerikan bilardosu (pool)

8 top: amerikan bilardosu bilardonun bugüne kadar gelebilen ilk cepli bilardo çeşitidir. amerikan bilardosu adından da anlaşılacağı gibi amerikalıların keşfettiği bilardo çeşitidir. amerikan bilardosunda düz olarak adlandırılan 1-7 arasında numaralanmış yedi tane top, çizgili (pijamalı) olarak adlandırılan 9-15 arasında numaralanmış top, 8 numaralı siyah bir top bir de vuruş yapılan beyaz top vardır. yani tam olarak 16 tane top vardır. oyun 2 kişi ya da 2 takım olarak oynanabilir. oyunun amacı iki gruptan birini tamamlayıp siyah topu sokmaktır. oyuncu hangi topu hangi deliğe sokacağını vuruş öncesi deklare etmek zorundadır. yanlış top girerse ya da top yanlış deliğe girerse top delikten çıkmaz ama sıra rakibe geçer. fauller beyaz topu sokmak, herhangi bir topun masadan dışarı çıkması, yanlış gruptaki topun deliğe sokulması, beyaz topun ilk önce diğer gruptan topa ya da siyah topa değmesi ya da hiçbir topa değmeden gitmesi, oyuncunun isteği haricinde herhangi bi organıyla veya bir aletle herhangi bir topa dokunması, istekanın beyaz topa iki kere değmesi ya da beyaz top haricinde bir topa değmesi ve hiçbir topun bant ya da cep görmemesi halinde uygulanır. beyaz topun deliğe girdigi ya da masadan çıktığı durumlarda rakip oyuncu beyaz topu istediği yere koyarak oyuna devam eder. bir de oyunun kaybedilmesine sebep olan fauller vardır, bunlar siyah topun daha siyah topa sıra gelmeden sokulması, siyah topun masadan dışarı çıkması ve siyah topun deklare edilenden başka bir cebe sokulmasıdır. amerikan bilardosu en çok tercih edilen cepli bilardo çeşididir. amerikan bilardo masasının boyu 1.8 metreye yakın eni de bir metre civarlarındadır.

ayrıca 9-top, 14+1 ve bank pool gibi çeşitleri vardır.
9 top
yine standart amerikan bilardo masasında oynanan bir oyundur. kuralları hemen hemen aynıdır. ancak bu oyunda sadece 1-9 arasındaki toplar kullanılır. toplar, 1 numaralı top en önde ve 9 numaralı top tam ortada kalmak üzere diamond şeklinde 1 numaralı top açılış noktasında olacak şekilde birbirine yapışık olarak dizilir. oyunun amacı, açılıştan sonra 1 numaralı toptan başlayarak sırayla gitmek ve en son 9 numaralı topu sokarak oyunu bitirmektir. burdaki önemli nokta sıradaki topu gördükten sonra başka bir topu sokma hakkı olmasıdır. örneğin sıra 2 numaralı toptayken, oyuncu beyaz topla önce 2 numaralı topu görüp daha sonra 9 numaralı topu sokarak oyunu kazanabilir. bu durum bütün toplar için geçerlidir. 9-top oyununda deklarasyon yapılmaz.

14+1
yine standart amerikan bilardo masasında oynanan bir oyundur. bütün toplar 8-top düzeninde yerleştirilerek oyuna başlanır. bu oyunda her iki oyuncu da sıra kendisindeyken istediği her topu sokabilir. deliğe nizami olarak giren her top 1 sayıdır. önceden belirlenen sayıya ulaşan oyuncu maçı kazanır. bu oyunda da deklare yapmak zorunludur. deklare edilen top yanlış deliğe girerse ya da başka bir top deliklerden birine girerse söz konusu top çıkarılıp açılış noktasına konur. oyun sonu ise diğer türlerden tamamen farklıdır. masadaki 15 topun sonuncusuna atış yapılmaz, masada kaldığı yerde bırakılarak önceden sokulmuş 14 top üçgen içinde en öndeki top olmadan dizilir. topların diziliş sırası yoktur. dizilişten sonra son toptan bir önceki topu yani 14. topu sokan oyuncu oyuna devam eder. ideal devam biçimi masada önceki seriden kalan tek topu sokarak beyaz topla diğer 14 topu dağıtmak ya da "kırmaktır". bu yapılamıyorsa güvenli vuruş yapmak gereklidir. eğer 15. top üçgenin konacağı alanda kalmışsa üçgen içine konur ve 15 top birlikte dizilmiş olur. aynı şey beyaz top için geçerli olursa açılış çizgisinden başlanır. bu oyunda fauller -1 puan olarak hesaplanır. faulden sonra beyaz topun kaldığı yerden devam edilir. beyaz topun deliklere girmesi halinde açılış çizgisinde bir noktadan başlanabilir ancak açılış noktasının gerisindeki toplara atış yapılamaz. üst üste 3 kez faul yapan oyuncudan 15 puan düşülür. ayrıca bant kuralı da vardır. bu kurala göre beyaz top ya da diğer toplardan en az biri vuruştan sonra en az 1 banda temas etmelidir.

snooker
cepli bilardoya diğer bir örnek snookerdır. iki kişi ya da iki takımla oynanır. snookerı ingilizler savaşa giderken can sıkıntısından keşfetmişlerdir. diğer bilardo çeşitlerinden canları sıkıldığı için keşfetme gereği duymuşlardır. ingilizler ilk keşfettiğinde renkli toplar yoktu. renkli toplar sonradan keşfedildi bunlar sarı top (2 puan), yeşil top (3 puan), kahverengi top(4 puan), mavi top(5 puan), pembe top (6 puan) ve son olarak da siyah top(7 puan) olarak sıralanır. bunların yanında 15 tane kırmızı top (1 puan) olarak sayılır ama kırmızı toplar en baştan beri vardır. bir de yine bir tane beyaz top vardır. yani toplam olarak 22 top vardır. kuralları bir kırmızı top sokmak sonra da bir renkli top sokmak ardından yine bir kırmızı top sokmak gibi bir döngüye sahiptir. faul olsa da olmasa da deliğe giren kırmızı top asla ve asla çıkartılmaz ama renkli toplar çıkartılır. kalan renkli toplar kıdem sırasına göre küçükten büyüğe doğru (sarı-yeşil-kahverengi-mavi-pembe-siyah) sokulur.

fauller; sıra kırmızı toptayken beyaz topun deliğe girmesi (4 puan), sıra kırmızı toptayken renkli bir topun sokulması durumunda (sarı, yeşil, kahverengi için 4 puan, mavi için 5 puan, pembe için 6 puan, siyah için 7 puan) karşı tarafa geçirilir. sıra renkli bir toptayken vurulan ilk renkli top yerine herhangi başka bir topun sokulması durumunda (kırmızı, sarı, yeşil, kahverengi için 4 puan, mavi için 5 puan, pembe için 6 puan, siyah için 7 puan) sokulan ya da ilk vurulan topun sayısı toplanmaz hangisinin puanı daha fazlaysa ona göre rakibe puan geçer. herhangi bir topun masayı, yapılan vuruş sonrası terk etmesi ya da herhangi bir topa isteka harici herhangi bir şeyle değilmesi ya da beyaz topa iki kere vurulması halinde 7 puan karşı tarafa geçirilir. oyunun adını aldığı "snooker" terimi aynı zamanda oyunun ayırıcı ve can alıcı bir özelliğini adlandırmak için de kullanılır. pot şansı olmayan ya da riske girmek istemeyen oyuncu beyaz topu masada rakibinin top görmesini engelleyecek bir noktaya bırakırsa - faul yapmadan - buna "snooker" bırakmak denir. "çin snookerı" ise beyaz topu bir topa yapıştırmak suretiyle rakibi kontrolsüz, zor bir vuruş yapmaya zorlamaktır. üst seviye oyuncular için pot yüzdesi ne kadar önemliyse snooker bırakabilmek ve snooker çözebilmek de o kadar önemlidir. oyunculardan biri herhangi bir durumda faul yaptıktan sonra, sıra rakibine geçtiğinde eğer bu oyuncu masadaki kırmızılardan herhangi birinin her iki maksimum incesini düz bir vuruş çizgisinden göremiyorsa "free ball" veya "açık top" kuralı uygulanır. bu kurala göre masa üstündeki tüm toplar (yani renkliler) kırmızı top olarak sayılır ve oyuncu istediği topa vurabilir. renklilerden birini kırmızı yerine pot yaparsa kırmızı topların değeri olan 1 sayı kazanır ve renkli top yerine konur. oyunun devamı normal şekilde oynanır.

hesaplandığında bu oyunda en fazla 147 sayı yapılabilir (fauller sayılmazsa). en çok 147 ronnie o'sullivan tarafından(9 kez-3'ü crucible tiyatrosunda olmak üzere)yapılmıştır. steven hendry ise 8 kez maksimum seriye ulaşmıştır.ronnie'nin yaptığı bu 9 seriden 5 seri en hızlı 5 maksimum seridir. bu hızlı oyun tarzından dolayı kendisine roket ronnie denir. snookerın devleri(lokomotifleri) olarak bilinen oyuncular ronnie o'sullivan, stephen hendry, paul hunter (kanser olmasına rağmen kemoterapi gördüğü hafta maça çıkmıştır, 2006 yılında kanserden öldü.)(peter ebdon), (john higgins), (ken doherty), (steve davis(80'lerin en büyük oyuncusu))

kuralları pek bilinmediği için türkiye'de çok tercih edilen bir bilardo çeşidi değildir. yabancı turistleri (özellikle de ingiliz turistleri) ağırlayan oteller snookerı tercih eder. snooker masasının boyu 3.60, eni 1.80'dir. dünyanın en fazla tercih edilen bilardo oyunu olmaya doğru ilerlemektedir. yavaş yavaş britanya dışında da oynanmaya başlanmıştır. faydalı bilgiler, antreman teknikleri gibi unsurlar içeren bir site:[1]. ayrıca federasyonun resmi sitesi için:( www.worldsnooker.com )
3-top (karambol) ve 3 bant bilardosu
cepsiz bilardoya en iyi örnekse 3-top (karambol) ve 3-banttır. prensip olarak bu iki oyun arasında çok az fark vardır. bu iki oyun da aynı masada ve aynı toplarla oynanır. 3-topta ve 3-bantta bir bitiş sayısı seçilir örnek olarak (20) ve bu sayıya ilk ulaşan kazanır. bu iki oyunda da bir beyaz top, bir sarı top ve bir de kırmızı top vardır. iki kişi ya da iki takım olarak oynanır. kural olarak rakiplerden biri beyaz topa diğeri ise sarı topa vurur bu iki oyunda da kırmızı topa vurulmaz. 3-topta sayı yapmak için vuruş yapılan topun diğer iki topa değmesi lazımdır. 3-bantta ise sayı yapmak için vuruş topunu 3 kez banda (bir banda üç kez ya da 3 ayrı banda gibi) temas etmesi ve diğer iki topa vurmasıdır. 3-bant oyununun esası vuruşu yaparken ıstakanın çıkış noktasını dikkate alarak, topların masa içinde hangi hızda ve hangi açılarda yol alacağını hesap etmeye dayanır. masa üstündeki nokta ya da diamond şeklindeki işaretler bu hesaplamaları yapmaya yardımcı olur. bu hesapların yapılabilmesi için farklı sayı sistemleri kullanılmaktadır. sayı yapan kişi tekrar vurur. faullerde karşı tarafa sayı geçmez. herhangi bir topun masayı terk etmesi halinde faul olur. 3-top 3-banta göre daha kolay sayı yapılan bir oyundur. oyunda belirli bir seviyenin üzerine çıktıktan sonra sayıyla birlikte atış bırakmanın ve tuş engellemenin öğrenilmesi gerekir. atış bırakmak için geometri hesabının yanı sıra oyun temposunun iyi ayarlanması gerekir.ayrıca zor pozisyonlarda sayı almak yerine rakibe karot atmak tabir edilen vuruşlarla pozisyon vermemek düşünülebilir. öbür türlü sayı alınamazsa rakibe sote ya da sota tabir edilen kolay vuruş bırakılması kuvvetle muhtemeldir.

türkiye'nin en başarılı bilardocularından avrupa şampiyonu semih saygıner türkiye'de bilardonun özelliklede 3-bant ve karambol bilardonun öncüsü olarak görülür. kendisinin dünya şampiyonlukları ve pek çok türkiye şampiyonluğu vardır. dünya genelindeki diğer büyük 3 bant oyuncularını raymond ceulemans, torbjörn blomdahl, sanchez olarak sayılabilir.

bu oyun eskiden sadece göz kararı oynanırken büyük üstat raymond ceulemans'ın bulduğu diamond sistemle bir matematik hesaba dayandırılmıştır.

turnike, ters turnike, 5 bant, viyana turnikesi, brikol, efekare, acem gibi pek çok özel vuruşu vardır.

carom bilardonun karambol ve 3 bant dışında bant, artistik bilardo, 4 top gibi çeşitleri vardır.