lafmacun org

bir cismin, aynı doğultuda olan konumunun ve momentumunun (skaler) çarpımları planck sabitinden daima büyüktür.



dpx dx >= h.



belirsizlik ilkesi eneji ve zamana da uygulanabilir.

nicem fiziğinde heisenberg’in "belirsizlik ilkesi"ne göre, bir parçacığın etmeni ve konumu aynı anda tam doğrulukla ölçülemez (etmenin değişimi = kütle değişimi çarpı hız değişimi). belirsizlik ilkesini 1927 yılında werner heisenberg buldu. belirsizlik ilkesini daha da genellenmiş olarak anlatmak istersek şunları söyleyebiliriz. kökleşik fizikten ayrı olarak nicem fiziğinde her fiziksel niceliğe denk gelen bir reel sayı değil, bir işletmen vardır. bu işletmenler kökleşik mekanikten ayrı olarak sayısal değerler ile değil matrisler ile temsil edilir. dolayısyla, nicem mekaniğinde ölçülen fiziksel niceliğin ölçüm sırası önemlidir. herhangi iki fiziksel niceliği (örneğin: konum ve etmen) ele alalım. eğer bu fiziksel niceliklere denk gelen iki isletmenler yer değiştiremiyorsa bu iki niceliğin (örneğin: etmen ve konum) aynı anda ölçülmesi olanaksızdır. bu durumda kesin sonuçlardan değil, bir ortalama değer yakınlarında dalgalanan değerlerden söz edebiliriz.



*

örnek vermek gerekirse, cismin momentumu ve konumu aynı anda kesin olarak hesaplanamaz. konumunu ne kadar net saptayabilirsek, momentumu da o ölçüde belirsizleşecektir. neden? çünkü biz yaptığımız ölçümde konuma dikkat etttiğimiz için, sisteme yapmış olduğumuz müdahalelerde denek parçacığımızın momentumunu etkilemiş oluruz.

isaac newton’ın kurallarını yazdığı mutlak fizik’i baştan aşağı yıkan, kuantum fiziği’nin yolunu açan, werner heisenberg’in ortaya attığı fizik teorisi.



kısaca heisenberg der ki;

bir foton’un hızını ölçebilmemiz için, onu bir ışık kaynağına tutmamız gerekir ve sabit bir hızı vardır, kütlesini de biliriz. (o ışık kaynağı bildiğimiz bir ışık kaynağı değildir, özeldir) ama elektronu kaynağa göndermeden önce, kaynağın, elektronun hızını değiştirdiğini bildiğimizden dolayı, hızını bilemeyiz. yani, elektron kaynakla karşılaşmadan önceki hızı belirsiz olduğu için, bizim, onun hızını ölçmemize imkan yoktur. ancak ve ancak, ışık kaynağı ile karşılaştıktan sonraki hızını biliriz ki, kesin olan budur, öncesi belirsizdir.