atilla

avrupa hun devleti'nin en büyük hükümdarıydı.

<bkz: tanrının kılıcı>

attila (406-453), avrupa hun devleti'nin hükümdarıdır. mete'nin 19. kuşaktan torunudur. babası muncuk han'dır. amcası roa, onu babası öldükten sonra bozkırda tek başına yaşamaya çalışırken buldu ve yanına aldı. vizigotlara karşı roma'yla ittifak yapan attila, bir süreliğine roma'ya flavius aetius'un davetlisi olarak gitti. herşey iyiye giderken, roa'nın ölüm haberini aldı. geri dönerek kardeşi bleda'ya meydan okudu. 434'te avrupa hun imparatorluğu'nun doğu hakanı, 445'te abisi bleda'yı öldürerek tek başına hakan olmuştur. çünkü abisi onun tüm yetkilerini kesmek istiyordu fakat bunu başaramadan divan sırasında attila tarafından öldürüldü. attila böylece hem aşık olduğu esir kızın intikamını aldı. hemde imparatorluğun tek efendisi oldu.

daha sonra aşık olduğu esir kızla evlenen attila'nın bir oğlu oldu, doğum sırasında eşi nakara hayatını kaybetti.

avrupa kıtasının üçte ikisinden fazlasına hakim oldu ve devletin sınırlarını asya'ya taşırdı. hükümdarlığı boyunca ordusu ile batı ve roma imparatorluklarını sık sık istila eden attila, ortaçağ kaynaklarında acımasızlığı ile anılır. bu nedenle de avrupa dillerinde "tanrı'nın kırbacı" (ingilizce: scourge of god, italyanca: flagello di dio, fransızca: fléau de dieu) olarak anılır.

batı roma imparatorluğuna sefer yaparken papa'nın araya girmesiyle attila roma'yı fethetmedi ve vergiye bağladı. attila 453 yılında son eşi tarafından gerdek gecesi öldürüldü.

mezarı nerede olduğu bilinmemektedir. cenazesine katılanlar, mezarın yerinin bilinmemesi için öldürülmüştür. bu gelenek eski türk boylarında yaygındı. ama tarihçiler arasında tuna nehri'nin yatağının bir süreliğine değiştirildiğine ve hazineleriyle birlikte attila'nın nehrin altına gömüldüğüne, daha sonra da nehir yatağının eski haline getirildiğine dair yaygın bir inanış vardır. nehrin aşırı uzunluğundan ve bir çok ülkeden geçtiği için bürokratik sorunlar çıkacağından kazı çalışması yapılamamaktadır.

günümüzde, attila bazıları için kahraman (özellikle türk ve macar kültüründe), bazıları için ise barbarların atası (avrupa kültüründe) olarak alınır. fakat attila barbar değildi çünkü avrupa'ya asya uygarlığının önemli öğelerini ve özelliklerini hunlar götürmüştür.
*


sözlerinden bazıları:

savaş ya da anlaşmaya başlamadan önce, tüm olasılıkları gözönüne almak akılılıktır. bunları iyice düşünün. hareketlerinizin doğuracağı sonuçları gözden geçirin. böylece en kötü duruma hazırlıklı olursunuz

düşmanınızın zayıf yönlerini kendi avantajınıza kullanın. öte yandan düşmanınız çok güçlüyse, geri çekilin ve onu fethedeceğiniz gün yeniden harekete geçin.

düşmanın uygulayacağı yeni taktiklere hazırlıklı olmalıyız. onu yakından izlemeli, zekamızı kullanarak başvurabileceği olası yöntemleri değerlendirmeliyiz.

amaçsız bir hun, hedefine ne zaman ulaştığını asla bilemez.

yüzeysel amaçlar, yüzeysel sonuçlar doğurur.

komutanların daima yüksek amaçları olmalıdır; bunlar sıradan olan şeylerin güvenliğine sığınmadan, kendilerini farklı kılacak şeylerin peşinde olmalıdırlar.

liderler, hunlara yön vermeli, onların amaçsız kalmalarına asla izin vermemelidir

ileriyi görebilme, enerji, tek amaca bağlılık, hunların seçimi ve kullanımı, çabalara değecek bir hedefe bağlılık mükemmel bir komutanın özellikleri haline gelir

hunlar ancak kazanabilecekleri savaşlara girmelidirler

rekabetçi ruhu olmayan lider zayıftır ve en ufak sorun karşısında kolaylıkla pes eder
ne kadar büyük ya da küçük olursa olsun, düşmanınızın gücünü hafife almayın, bir gün zararınıza olabilir

ava çıkınca avlanmaya hazır olun. yanınıza en iyi ok ve yayınızı alın. ormanda hayvanları kovalarken size en uygun olan giysileri giyin.